Viktor Šklovski: Sergej Ejzenštejn

Jako dobro očuvana knjiga iz osobne biblioteke. Prvi vlasnik.

Format: 26x20 cm
Broj stranica: 366
Uvez: meki
Godina izdanja: 1975
Izdavač: Zamak kulture, Vrnjačka Banja
Preveo(la): slavko lebedinski
Jezik: Srpski, ćirilica

Sergej Mihailovič Ejzenštajn (rus. Sergeй Mihaйlovič Эйzenšteйn, 23. januar 1898. — 11. februar 1948) je sovjetski reditelj i filmski teoretičar. Najpoznatiji filmovi su mu: „Oklopljača Potemkin“, „Oktobar“, „Aleksandar Nevski“. Njegovi filmovi pripadaju žanru politički angažiranih filmova.

Među povjesničarima filma postoji uvjerenje da je upravo Sergej Ejzenštajn doprineo najviše razvoju montaže, kao ne samo tehničkog postupka povezivanja kadrova, nego kao i načina da se filmski jezik bitno izmjeni i unaprijedi. Sa Lavom Kulješevim razvio je izuzetno značajan teoretski rad na polju razvoja montaže.

Sve delo Sergeja Ejzenštajna karakterizira inovativna upotreba montaže, ritma, odabira dominantnih motiva, vrste osvjetljenja, u poslednjem filmu i upotreba boja. Ove je bila inovacija u filmskom rječniku svojega doba.

Potječe iz porodice u kojoj je dominantno religijsko uverenje bilo pravoslavlje, iako mu je otac, po nacionalnosti bio Židov koji je prihvatio pravoslavlje, a majka Ruskinja.

U svojim prvim filmovima nije koristio glumce profesionalce. Bavio se pitanjima klasnih konflikta u kojima su glumci imali stereotipne uloge. Ejzenštajn je bio odan idejama komunizma u vreme Staljina koji je odlično shvaćao značaj filma kao propagandnog oružja. Popularnost i značaj Sergeja Ejzenštajna je rastao i opadao u funkciji uspeha njegovih filmova.

Godine 1925, stvorio je film „Oklopnjača Potemkin“. Čuvenu scenu sa kolicima koja padaju niz stepenište u Odesi snimio je 22. rujna. Centralni komitet KPSS je organizirao obilježavanje jubileja revolucije iz 1905, a narodni komesari Lunačarski i Maljevič su angažirali Ejzenštajna da napravi film posvećen ovoj komemoraciji. Od mnoštva događaja, Sergej je odabrao pobunu na oklopnjači kao centralni motiv filma.

U jesen 1928. godine napušta Sovjetski Savez i odlazi na dvogodišlje studijsko putovanje po Evropi sa saradnicima Edvardom Tiseom i Grigorijem Aleksandrovim. Tamo ih je poslala komunistička partija da bi usavršili saznanja o tehnici zvučnog filma. Tu je napravio jedan film u Francuskoj (Sentimentalna romanasa iz 1930). Studio Paramaunt ga 1930. poziva u SAD i nudi ugovor na 100.000 dolara. Ejzenštajn stiže u Njujork 20. maja. Trebalo je da ekraznira jedan od romana Teodora Drajzera, ali se od tog projekta odustalo zbog sukoba redatelja i producenata. Time dolazi u poziciju da ga prijatelji Epton Sinkler i Čarli Čaplin spašavaju od neke vrste progona. Odlazi u Meksiko da snima film za bračni par Sinkler, ali se i tu njegova umetnička priroda susreće sa, za njega u to vreme neprihvatljivim uslovima stvaranja. Film o Meksiku nije dovršen, a Staljin ga u međuvremenu poziva nazad u SSSR. Od snimljenog materijala je 1933. izmontirana verzija filma „Gromovi nad Meksikom“, kasnije poznatog kao „Živeo Meksiko!“ (¡Que Viva México!).

Godine 1938. prikazan je prvi Ejzenštajnov zvučni film, „Aleksandar Nevski“. On opisujepovijesnu bitku Rusa i teutonskih vitezova iz 13. veka na zaleđenom Čudskom jezeru. Filmom dominira ideja patriotizma i stoga je intenzivno korišten kao propaganda u SSSR-u tokom Drugog svetskog rata.

Ejzenštajnov boravak na zapadu ga je učinio sumnjivim u očima Staljina i komunističke nomenklature. Rad na nekim filmovima je otkazan, a rad na filmu „Ivan Grozni“ je često ometan. Prvi dio ovog filma iz 1944. primljen je sa simpatijama i nagrađen je, dok je drugi dio bio cenzuriran i nije prikazan do 1958. U nastavku filma, Ivan nije prikazan kao heroj već kao paranoični tiranin. Neki dijelovi su snimljeni u koloru, zahvaljujući njemačkim kolor kamerama zaplenjenim u bici kod Staljingrada. Treći deo filma, iz 1946, konfiscirala je komunistička partija.

Sergej Ejzenštajn je umro od srčanog udara, 11. veljače 1948. u Moskvi.